ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΡΕΑΣ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ

Ιουνίου 28 2016

ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΡΕΑΣ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ

από την

ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΔΟΤΗ

      Η ευρωπαϊκή και συνεπίκουρα η Ελληνική Νομοθεσία έχουν διαχωρίσει την άντληση μοσχευμάτων ανθρώπινου σώματος προς θεραπεία ασθενών ή/και την πρόοδο της επιστήμης, σε τρεις ξεχωριστές από την κορφή ως τα νύχια κατηγορίες. Ήτοι την Αιμοδοσία, τη Δωρεά Κυττάρων και  Ιστών και την Αφαίρεση Οργάνων από άτομα θνήσκοντα σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ). Στο διαχωρισμό αυτό οδηγηθήκαμε, με τα κύρια νομοθετήματα Ν.3402/2005 για την Αιμοδοσία, το π.δ.26/2008 για τη δωρεά μοσχευμάτων Κυττάρων και Ιστών, ως και Ν.3984/2011 για την αφαίρεση Οργάνων.

     Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης όπου υπάγονται όλες αυτές οι κατηγορίες, έχει συστήσει δυο ανεξάρτητους Οργανισμούς εποπτείας. Το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (Ε.ΚΕ.Α.) και τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (Ε.Ο.Μ.) εδρεύοντες σε απομακρυσμένους από το Υπουργείο και μεταξύ τους, χώρους, ως και μακριά από κάθε νοσοκομειακή μονάδα.

      Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά θάνατον σε ΜΕΘ, όλοι μας είμαστε Δυνητικοί Δότες Οργάνων και Ιστών, για αλλογενή χρήση. Η νομοθεσία αυτή έχει υποστεί ελαφρές τροποποιήσεις, ανά χώρα, με την Ελλάδα να έχει προσθέσει τη συναίνεση των οικείων, σαν απαραίτητη προϋπόθεση αφαίρεσης μοσχευμάτων, θνήσκοντος σε ΜΕΘ μέλους της. Στατιστικά, πεθαίνει  σε ΜΕΘ, ένας στους εκατό (1%).
Επομένως δωρεά περιμένουμε ουσιαστικά εν ζωή, από τους Αιμοδότες και τους Υποψήφιους Δότες Μοσχευμάτων. Βεβαίως δεν παραγνωρίζεται η αναγωγή των οικείων θανόντος, σε  ηθικούς Δότες.
Και για τη μια και για την άλλη περίπτωση καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι είναι αναγκαία η εξοικείωση της κοινωνίας με το θεσμό της Εθελοντικής Προσφοράς.

Το αντικείμενο αυτό έχει δυο πλευρές:
Η πρώτη είναι η βιολογική ανάγκη μοσχευμάτων και οργάνων, απαραίτητων για τη θεραπεία ασθενών, αλλά και για την επιστημονική έρευνα. Ο καλλίτερος τρόπος εθισμού της κοινωνίας στη συναίνεση αφαίρεσης οργάνων, κατά το τελικό στάδιο του βίου, είναι η εξοικείωση με το θεσμό Δωρεάς Μοσχευμάτων ανθρωπίνου σώματος, εν ζωή.  Στην κατηγορία αυτή, κυριαρχεί η ανάγκη μοσχευμάτων Αιμοποιητικών Κυττάρων (αρχικά καλούνταν Μυελός των Οστών). Για τη σύμπτωση συμβατότητας Δότη-Λήπτη  Αιμοποιητικών Κυττάρων,  έχουμε μια πιθανότητα ανά εκατό χιλιάδες υποψηφιότητες (0,001%). Θεωρούμενο το θέμα από στατιστικής πλευράς, δεν είναι ανάγκη να μας απασχολεί. Αφ΄ ενός μεν οι πιθανότητες να μας συμβεί είναι μηδαμινές, αφ΄ ετέρου δε οι πρόνοιες των νόμων για την προστασία του Δότη και η πρόοδος της επιστήμης καθιστούν τη συλλογή ή/και την αποθήκευση ασφαλή, ανώδυνη και ανέξοδη, για τον Δότη. Π.χ. όταν ξεκίνησε το 1968 η χρησιμοποίηση μοσχευμάτων Αιμοποιητικών Κυττάρων για τη θεραπεία καρκίνου του αίματος, κυρίως παιδιών, η άντλησή τους γινόταν από το Μυελό των Οστών. Πράγμα που συνεπάγετο για τον Δότη εισαγωγή σε νοσοκομείο, νάρκωση (ολική ή ραχιαία), παρακέντηση, αποθεραπεία. Σήμερα, Αιμοποιητικά Κύτταρα είτε προμηθεύονται από αποθηκευμένο Ομφαλοπλακουντιακό Αίμα (ΟπΑ) ή  συλλέγονται από το αίμα Δότη με μια διαδικασία παραπλήσια της αιμοδοσίας (παίρνει 2-3 ώρες μετά τις οποίες ο Δότης επιστρέφει στη δουλειά του).

Η άλλη, η βιοηθική πλευρά αφορά στην συναίνεση για την αφαίρεση Οργάνων θανόντων οικείων και στην Εθελοντική Υποψηφιότητα Δωρεάς Κυττάρων και Ιστών, εν ζωή.  Ένας, στους 100.000 υποψήφιους, θα καταφέρει να γίνει Δότης, με όλα τα εξαιρετικά ηθικά πλεονεκτήματα. Οι υπόλοιποι 99.999 υποψήφιοι απλά θα αναχθούν σε άτομα χρηστών ηθών. Αυτό είναι κοινωνικό έργο απείρως ανώτερο από το καθαυτό γεγονός της θεραπείας βαριά ασθενούς. Η επιβίωση του Λήπτη δεν ολοκληρώνει το στόχο μας που είναι η δωρεά του Δότη. Ο  Ο ασθενής-λήπτης παίρνει ζώντα μέρη από το περίσσευμα φθαρτού σώματος. Ο δότης δίνει απ’  την ψυχή του. Η υπεροχή της πνευματικής απέναντι στη βιολογική ζωή.

      Ο εθισμός, η συνήθεια συμβίωσης με την ιδέα καλλιεργεί τον χαρακτήρα του ατόμου και το προετοιμάζει για την θετική αντιμετώπιση των προβλημάτων της ζωής, καθιστώντας το τελικά άτομο χρήσιμο στην οικογένεια, την κοινωνία, την πατρίδα. Οι υποψήφιοι Δότες, ανεξάρτητα από το απίθανο γεγονός να υλοποιήσουν την υπόσχεσή τους, εισπράττουν εις τον Νου. Συμπερασματικά,

η ηθική πλευρά του θέματος, υπερέχει παρασάγγες της υλικής.

       Στην πράξη όμως οι νόμοι τα διατάγματα, οι οργανισμοί, οι νοσοκομειακές μονάδες, εστιάζοντας στη ζωτική ανάγκη θεραπείας ασθενών, επικεντρώνονται στην βιολογική πλευρά του θέματος τόσο πολύ ώστε ο Δότης, μια και δεν είναι ασθενής, να αντιμετωπίζεται με αδιαφορία αν μη περιφρόνηση. Εξηγούμεθα:
Δεν καταλαβαίνουμε γιατί ο Αιμοδότης δεν μπορεί, ταυτόχρονα με την πρώτη αιμοδοσία του, να καταγραφεί σαν Εθελοντής Υποψήφιος Δότης Αιμοποιητικών Κυττάρων (ΕΥΔΑΚ). Αυτό  απαιτεί στενή συνεργασία των αντίστοιχων μονάδων. Ούτως ή άλλως, στη διαδικασία εμφύτευσης του μοσχεύματος Αιμοδοσία και Μονάδα Μεταμοσχεύσεων πάνε χέρι-χέρι, στο χειρουργείο.

Δεν καταλαβαίνουμε γιατί άλλη η ημέρα Αιμοδοσίας (14η Ιουνίου), άλλη η ημέρα Δωρεάς Αιμοποιητικών Κυττάρων (17 Σεπτεμβρίου) κι άλλη η ημέρα δωρεάς οργάνων (1η Νοεμβρίου). Βεβαίως κατά την συλογή τα χειρουργεία είναι διαφορετικά, οι διαδικασίες και οι κανονισμοί είναι διαφορετικοί, όσον αφορούν τον Λήπτη. Ο Δότης κυριαρχείται από μια και μόνη Ιδέα, της Δωρεάς.

    Αν υποθέσουμε πως στόχος μας είναι η θεραπεία των βιολογικών αναγκών μιας κοινωνίας, η πολύ μικρή πιθανότητα (0.001%) επίτευξης ιστοσυμβατότητας Δότη-Λήπτη, συνεπάγεται την ανάγκη καταγραφής τεράστιου πλήθους υποψηφίων. Ακόμη και η ταυτοποίηση όλων αυτών των υποψήφιων Δοτών έχει αξιοσημείωτο όγκο δαπανών.

      Δεν πρέπει να παραβλέπουμε τον σοβαρότατο οικονομικό παράγοντα.

Στις ΗΠΑ, όπου η υγεία προστατεύεται με διαφορετικό σύστημα, η μεταμόσχευση Αιμοποιητικών Κυττάρων κοστολογείται με 200-300 χιλιάδες δολάρια. Ακόμη και η καταχώρηση, στα Μητρώα Εθελοντών Υποψήφιων Δοτών, κοστίζει στον υποψήφιο 75 δολάρια. Φανταστείτε τα έξοδα μεταμόσχευσης καρδιάς.
Εκείνο που δεν κοστολογείται είναι ο εθισμός στα χρηστά ήθη, δηλαδή σε συνήθειες ωφέλιμες στην κοινωνία.

        Η προσπάθεια του Συλλόγου «Συνδότες»  εστιάζεται στην εμπέδωση της αντίληψης ότι το άτομο, η οικογένεια, η κοινωνία ωφελούνται από υλιστικής και από πνευματικής άποψης τα μέγιστα, από την αποδοχή και υιοθέτηση της Ιδέας της δωρεάς γενικά και από την Εθελοντική Υποψηφιότητα Δωρεάς Αιμοποιητικών Κυττάρων, όλως ιδιαιτέρως.

ΓΚΠ